Gıda Etiketlerine Yeni Düzenleme: Şeffaflık Artıyor!

0

BEĞENDİM

0

Türkiye’de gıda etiketleme ve tüketici bilgilendirme standartlarını geliştirmek amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı önemli düzenlemelere imza atmıştır. Bu çerçevede, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu, 13 Mart 2023 tarihinde güncellenerek yürürlüğe girmiştir. Bu yeni düzenleme, gıda ürünlerinin etiketlenmesi ve tüketicilere sunulan bilgilerin kalitesini artırmayı hedeflemektedir.

Yeni düzenlemelerin en dikkat çekici yönlerinden biri, çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimlerine olumsuz etkide bulunabilecek ya da şiddeti özendirebilecek şekilde tasarlanan gıda ürünlerinin piyasaya sunulmasının yasaklanmasıdır. Bu kapsamda, gıda ürünlerinin silah, kafatası, beyin, dudak veya göz gibi şekillerde üretilmesi ya da ambalajlanması artık mümkün olmayacaktır.

Kılavuzda ayrıca “krema” ifadesi ile ilgili yeni kurallar da getirilmiştir. Bu tebliğ kapsamı dışında kalan ürünlerde “krema” ifadesinin kullanımı yasaklanırken, bu tür ürünler için “kremsos” gibi farklı tanımlayıcı ifadelerin kullanımı teşvik edilecektir. Bitki çayları içinse hazırlama yönteminin etiket üzerinde açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmesi zorunludur.

Düzenleme ile birlikte etiketlerde yer alacak ifadelerin kullanımına ilişkin sıkı sınırlamalar da getirilmiştir. Örneğin; “yüzde 100 doğal”, “en doğal”, “hakiki” gibi ifadelerin kullanımı yasaklanmışken, “doğal” ifadesinin geçerli olması için ürünlerin hiçbir katkı veya ilave bileşen içermemesi gerekecektir. Ayrıca, “günlük” ifadesi yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerle ilişkili olarak kullanılabilecektir.

Ambalajlı ürünler için “taze sıkılmış”, “fırından taze” gibi ifadelerin kullanımı yasaklanmış, aroma içeren ürünlerle ilgili olarak da gerçek meyve görsellerinin kullanılması yasaklanmıştır. Sadece aroma içeren ürünlerde “aromalı” ifadesinin yer alması zorunlu hale getirilmiştir. Ek olarak, “peynirli” veya “çilekli” gibi ifadelerin yalnızca ilgili bileşenin gerçekten ürün içerisinde bulunması durumunda yazılabileceği belirtilirken, endüstriyel ürünlerde “ev yapımı” ifadesinin kullanımı tamamen yasaklanmıştır.

Yapılan düzenleme, toplu tüketim yerlerini de kapsayıp restoran, kafe ve yemekhane gibi işletmelerde sunulan gıdaların içeriği ile enerji değerinin tüketicilere sunulmasını zorunlu hale getirmiştir. İlgili bilgiler, menü, pano, broşür, dijital ekran veya karekod aracılığıyla paylaşılabilecektir. Eğer karekod ile bilgilendirme yapılacaksa, işletmelerin bu bilgiyi ayrıca tüketicilere sunması gerekecektir.

İşletmelere düzenlemeye uyum sağlamaları için kademeli zaman verilmiştir. Ulusal zincir işletmelerin 1 Temmuz 2023 tarihine kadar, aynı ilde üç veya daha fazla şubesi bulunan işletmelerin 31 Aralık 2023 tarihine kadar, diğer işletmelerin ise içerik bildirimi için 31 Aralık 2023 tarihine kadar, enerji bildirimi için ise 31 Aralık 2027 tarihine kadar uyum sağlamaları gerekmektedir. Bu düzenlemenin, tüketicilerin ne tükettiklerini bilmeleri açısından büyük bir önem taşıdığını ifade eden restoran çalışanları, tüketicilerin bilgiye ulaşmasının sağlık açısından kritik olduğunu vurgulamaktadırlar.

Örneğin, bir çorbacıda çalışan Feride Özbek, bu uygulamanın geç kalınmış bir adım olduğunu ve tüketicilerin en doğal hakkı olan “ne tükettiğini bilme” hakkının önemli olduğunu belirtmektedir. Diğer restoran çalışanları da benzer şekilde, müşteri taleplerinin bu tip bilgilere dair olduğunu ifade ederek, şeffaflığın tüketici güvenini artıracağını savunmaktadır. Müşterilere sunulan bilgi akışının artmasıyla birlikte, sağlığına özen gösteren kesimlerin bu bilgilerden faydalanarak daha sağlıklı tercihler